Yine kapak oldu 12 bin dolar aldı |
 |
EDA SOLMAZ
Şehirli Amerikalıların en çok tercih ettiği dergilerden biri olan New Yorker, bu hafta yayınlanan sayısında altıncı kez Gürbüz Doğan Ekşioğlu’nun eserini kapağında kullandı. Derginin 11 Eylül saldırısı özel sayısının da kapağını süsleyen Ekşioğlu’nun ayrıca Forbes dergisinde kapak çalışmaları ve New York Times’da karikatür ve illüstrasyonları yayımlandı. Çizimlerine farklı ülke ve farklı zamanlarda bakılsa bile aynı hissi uyandıracağını söyleyen Ekşioğlu’yla dünden bugüne çizgi dünyasını konuştuk.
Karikatüre olan tutkunuz nasıl başladı?
1973 yılında ilk kez Güzel Sanatlar sınavına girdiğimde kazanamamıştım. Devlet Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksekokulu’nda Grafik Bölümü’nde okumaya başladım. O sıralar kendi başıma Turhan Selçuk’un karikatürlerine özenerek bir şeyler çiziyordum. Ardından 1977 yılında Vatan Gazetesi’nin açmış olduğu “özgürlük” konulu karikatür yarışmasında 3’üncü oldum. Para ödülü de vardı. Katıldığım yarışmalar ve aldığım ödüllerle ünüm arttı. Turhan Selçuk’a karikatürlerimi gösterdim ve çok beğendi. Devam etmemi söyledi.
İlk karikatürünüzü hatırlıyor musunuz?
1978 yılında Cumhuriyet Gazetesi’nde ilk karikatürüm yayımlandı. Üniversite çıkışına bomba atılmış ve altı genç ölmüştü. Karikatürüm, üniversitenin kapısını gösteriyordu. Üstte bulutlar vardı ve altı genç de bulutun üzerinde oturuyordu.
Yaptığınız çizgilerde o günden bugüne neler değişti?
Ara sıra fotoğraflar kullanıyorum. Kendimi geliştirdiğim teknikler ortaya çıkardım. Mesela resimlerimde air brush ve suluboya da kullanıyorum.
Eserlerinizi nasıl ifade ederdiniz?
Grafik bir ürün, bence. Aynı zamanda sürrealist resmin içinde de kendine yer bulabilir. Kendimi, tek bir karede ve tek bir bakış açısıyla ifade ediyorum. Hiçbir ana fikrim yoksa da ya gülümsetirim ya da şaşırtırım.
Son kapağımı 2002’de satın almışlardı
New Yorker hikâyesi ne zaman başladı?
Ödül aldığım yerlerdeki yabancı jüri üyelerinin beni teşvik etmesiyle hikâye başladı. Öğrenciyken idolüm “I Love NY”ı tasarlayan Milton Glaser’idi. Ona yaptığım resimleri gönderdim ve “İşleriniz çok güzel” diye mektup aldım. Ardından Amerika’ya gidip Milton Glaser’dan referans mektubu aldım. Yurt dışındaki sistem buradakinden çok farklı. Öncelikle işlerinizden oluşan bir dosya gösterirsiniz ve onu değerlendirirler. New Yorker dosyamı aldığında tam onlara göre olduğumu vurguladı. Üç defa dosya verdim ve her defasında kabul edildim.
Genellikle ısmarlama çizimler mi istediler?
Onların periyodik konuları vardır. Mevsim değişimleri, Paskalya, Sevgililer Günü gibi... Bir de o hafta iyi bir konu bulamadıklarında konunun dışında kapaklar yayımlanır. Son yaptığım kapağı 2002 yılında satın almışlardı ve bu ay yayımladılar.
Çizimleriniz için ne kadar ücret ödeniyor?
Telif ve basım ücreti 4.500 dolar. Eğer orijinalini koleksiyonlarına almak isterlerse 12 bin dolar tutuyor. Bastıkları bütün kapaklarımın ücretlerini ödeyip, koleksiyonlarına kattılar.
Kediler ‘Yalnız New York’un simgesi gibi
Sizin için kedi neyi simgeliyor?
Ben kedi yapmayı düşünmüyordum. Barış ve haksızlık gibi temalar üzerine gidiyordum. New Yorker kapak yapmamı istediğinde bütün eski sayılarını alıp baktım. Hayvanlara dair konular çok fazlaydı. Çünkü New York’ta insanlar yalnız ve tek başına yaşıyor. Genellikle de evcil hayvan besliyor. Kediler “yalnız New York”un simgesi gibi... Sanatçıların da yüzde 80’i kedi besler. Çünkü, sanatçıların da hayatı insanların önündedir. 13 yaşındaki kedim Nazlı’yı andırıyor çizdiğim kedilerim de.
İlk kedi karikatürünüz nasıl ortaya çıktı?
İlk kez, New Yorker’da yayımlanan kapakta kedi çizmiştim. New Yorker’a 3 tane iş gönderdim, 2 tanesini hemen satın aldılar. Özel olarak ısmarlanarak çizdiğim kapağım ise İkiz Kuleler işidir.
Sizin muhalif yanınızı kediler mi ortaya çıkartıyor?
Hayata karşı muhalif gösterebileceğim yanları, evet kedi simgeleştiriyor. Ama kedi gibi hayatı görerek yaşayamıyorum ne yazık ki.
Şehirli insan arayış içerisindedir ve devamlı her şeyi görür. New Yorker’ı ilk defa aldığında şaşırması gerekir. Böyle dergilerde çok kara bir şey çizmeniz zor. Irak Savaşı başladığında bir sanatçı Irak çöllerinde petrol kuyularından kan fışkırırken çizmişti. Etkileyici bir çizimdi ama çok da sertti.
Türkiye çok kozmopolitik bir ülke.
Her türlü etnik köken ve insan ayrımı var. Türkiye’ye anlatan çok şık bir adam çizerdim. Ama ayakkabısı olmazdı. Modern ve Avrupai bir tarafımız var ama bir yandan da çıplak yanımız var. Ayakkabısı olmayan bir sürü insan var çevremizde.
Son kapakta anlatmaya çalıştığım insanlar dünyayı onlara sunulduğu gibi görüyor, kediler ise görmek istediği gibi görüyor. İnsanlara göre saçma ama kediye göre doğru bir resim. Kedi sizi eğitiyor aslında. Kedinin tek bir amacı vardır; yaşamak. Etrafımızdakileri görmemizi sağlıyorlar. Bizim için ise sistemin vermiş olduğu bakış açıları önemli.
Alman dergisinde Orhan Pamuk’a illüstrasyon çizdi
Almanya’da Merian diye bir dergi vardır. Orada Orhan Pamuk’un Kara Kitap’ında bir alıntı vardı ve yanındaki illüstrasyonunu benim yapmamı istediler. “İstanbul Boğazı’ndan sular çekildiği zaman...” diye bir cümle vardı. Resmimde sular çekilmiş, balıklar ve gemiler havada kalmış... Mesela adaletsiz bir eşitlik olduğunu düşündüğümden çizimlerde dengeye rastlarsınız. Amerikalı adam bunu çizmez. Çünkü bu duygular onun hayatında o kadar belirgin değildir.
Politik tartışmalar ilham veriyor
Gürbüz Doğan Ekşioğlu çizimlerini 3-5 gün içinde tamamlıyor. Önce fikir, yerleştirme, kompozisyon ve sonrasında özel tekniğini uyguluyor. Boyama tekniği olarak rapidograf kalem, fırça ile yoğun kolaj boya kullanıyor. Gölgeler ve keskin geçiş tonları için de air brush kullanıyor. Resimleri için ilham kaynağı müzik ve politik tartışmalar.
64 ödül kazandı 9 kişisel sergi açtı
Ekşioğlu çizimlerinden, 23’ü uluslararası olmak üzere, toplam 64 ödül kazandı. Türkiye’de ve yurt dışında pek çok karma serginin yanı sıra, biri New York’ta olmak üzere 9 kişisel sergi açtı. Atlantic Monthly, New York Times gibi gazete ve dergilerin yanı sıra, New Yorker dergisinin kapağında altı kez, Forbes dergisinin kapağında bir kez çalışmaları yayımlandı.
Çizgilerinizin etnik bir yanı yok. Genellikle Avrupalı bir çizerin elinden çıkmış gibi. Bunun özel bir nedeni var mı?
Evet, çizimlerime baktığınız zaman hangi ülkeye ait olduğunu söyleyemezsiniz. Minyatür kökenli değilim. Çünkü grafik çiziyorum ve grafik endüstrileşme ile başlayan tüketim nesnesidir. Baskı ile çoğaltabilmek için böyle yanlarını ortaya çıkarır. Bu da sanayileşmiş ülkelerde ortaya çıkar. Oradaki insanların kitaplarına bakarak çizgimi oluşturdum.
Sizden sonra bu çizgilere benzer eserler yapan sanatçılar olacak mı?
Benim çizgim bireysel ve tüketimi sanatsal yönde olan bir tür. Dolayısıyla gençlere ulaşan çizgi biçimi, tüketim nesneleri içeriyor. Zamanı olmayan, gelecek zamanlara da hitap edebilen resimler ortaya çıkarmaya çalışıyorum. Böylelikle de okullarda açtığım sergilerde hademeler ya da köylü bir vatandaş cep telefonuyla eserlerimin fotoğrafını çeker. Anlıyorum ki şehirli insan da köylü de resmin içindeki duyguyu aynı derecede anlayabiliyor.
Politik ve siyasi bakışınızın çizimlerinizde yer alması sizi rahatsız ediyor mu?
Çok seviyorum. Sanatçı olarak haksızlığa karşı ses çıkarmamız gerekiyor. Düşüncelerimizi çizerek kendimizi ifade ediyoruz. Hükümet demokrasi olduğunu söylüyor. Ama telefonla konuşurken susuyorsanız burada demokrasi nerede. Cinsellik mesela... Öbür dünyayı anlatırken insanlara dört tane huri var diyerek cinselliğin peşinden gitmesini sağlarken bu sefer televizyondaki öpüşme sahnelerini kesmeye çalışıyorsunuz. Tatminsizlikten ve komplekslerimizden böyle şeyler ortaya çıkıyor. |
|
11.10.2009
|
| |
| |
|
|
Diğer Başıklar
|
 Pet shop’tan alınan köpeğimiz çok hasta çıktı (15.11.2009) |
| “Sadece kendi markalarımı kullanırım” (15.11.2009) |
| Sushi öyle yenmez böyle yenir (15.11.2009) |
| Bu atların bir çiftleşmesi 9 bin TL! (15.11.2009) |
| “Değişim Yılları” (15.11.2009) |
| Pozitif düşünce ve ruh haliyle baş etme (15.11.2009) |
| Türk yanını anlattı (15.11.2009) |
| Cerrahi mi respiratörlü maske mi? (15.11.2009) |
| Burcunuzun meleğini biliyor musunuz? (15.11.2009) |
| 50"inci yılını kutladı! (15.11.2009) |
| Gol atamayan atamayan golcüler (15.11.2009) |
| Şimdiki aklım olsa o kadar atlayıp zıplamazdım (09.11.2009) |
| (09.11.2009) |
| Muhafakazâr bir evde dinini öğrenerek büyüdü (09.11.2009) |
| Osmanlı’da Kuran’dan fal bakma da vardı (08.11.2009) |
| “Padişah’tan Atatürk’e” (08.11.2009) |
| Kraliçe’nin ajandası 100 yılı devirdi (08.11.2009) |
| İçindeki GENÇLER aşkı bambaşka! (07.11.2009) |
| 3G teknolojisi geldi (07.11.2009) |
| TÜYAP’ın en sağlıklı kitapları onlarda! (01.11.2009) |
| Pembe Köşk, yılda iki kez ziyarete açılıyor (01.11.2009) |
| Türkiye tanıtım elçisi oldu (01.11.2009) |
| Türk kadını silikonlarını göstermeye bayılıyor (01.11.2009) |
| Türk kadını silikonlarını göstermeye bayılıyor (01.11.2009) |
| ‘Suluboya’ tadında ilk Türk filmi (01.11.2009) |
| İclal Aydın’la Haftada Bir (01.11.2009) |
| Din dilinde reform gerekli (25.10.2009) |
| Krizden bunalan yöneticiler meditasyonla yenileniyor! (25.10.2009) |
| Işıltılı dünyanın renkli skandalları (25.10.2009) |
| Harem-selamlık süren yaşamlar homoseksüellik oranını artırıyor (25.10.2009) |
